‘विकासका योजनामार्फत शीतगंगाको विकासमा लागि परेका छौँ’

मेचीकाली संवाददाता

४ असार २०८१, सोमबार
234 shares

बुबा रघुनाथ शर्मा, आमा देवी शर्माको कोखबाट वि.सं. २०४५ सालमा बागलुङको जैमिनी नगरपालिका–७ जैदीमा जन्मनुभएका अर्जुन शर्मा सानैदेखि हुने बिरुबा चिल्लो पात भनेझै अध्ययन अनुसन्धान, लेखन, संगीत र साहित्यप्रति अधिक मात्रामा रुचि राख्ने गर्नुहुन्थ्यो । शर्माले भौतिकशास्त्रमा स्नातकोत्तर, दक्षिण कोरियाबाट जनप्रशासनमा स्नातकोत्तर, कानुनमा स्नातक डिग्री हासिल गरी २०७० सालमा निजामती सेवा प्रवेश गरी देशका अधिकांश स्थानीय तह र वित्त आयोगमा सेवा प्रदान गरिसक्नुभएको छ । उहाँ केही महिना अगाडि अर्घाखाँचीको शीतगंगा नगरपालिकामा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको रुपमा सरुवा भई कार्यरत हुनुहुन्छ । उहाँसँग शीतगंगा नगरपालिको आगामी योजना र रणनीतिलगायतका विषयमा केन्द्रित रहेर मेचीकालीकर्मी अनिल नेपालीले गरेको कुराकानीको सम्पादकीय अंशः

स्थानीय सरकारलाई जनताको नजिकको सरकार भनेर चिनिन्छ, शीतगंगा नगरपालिकाले विकास निर्माण र सेवाप्रवाहलाई कसरी अघि बढाइरहेको छ ?
शीतगंगा नगरपालिकाले संविधानले दिएको अधिकार प्रयोग गर्दै स्थानीय पूर्वाधार विकास, सेवाप्रवाह र अनुगमन तथा नियमनलाई प्राथमिकतामा राखेर कार्य सम्पादन गर्दै आएको छ । स्थानीय पूर्वाधार विकासका सन्दर्भमा नगरपालिकाले तर्जुमा गरेको दशवर्षे आवधिक विकास योजनाअनुसार वार्षिक बजेटमा पूर्वाधारका आयोजनाहरु समावेश गरी कार्यान्वयन गर्दै आएका छौं । सेवाप्रवाहतर्फ १४ वडा कार्यालयबाट प्रशासनिक काम हुँदै आएको छ । नगरका १०९ वटा सामुदायिक विद्यालय र २ वटा सामुदायिक सिकाई केन्द्रबाट शिक्षासम्बन्धी सेवा र ३७ वटा स्वास्थ्य संस्थाबाट स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विविध सेवाहरु प्रदान गर्दै आएका छौं ।

त्यसैगरी नगरपालिकाका १४ वटा विषयगत शाखाबाट समेत आ–आफ्नो विषयगत क्षेत्रअनुसार नीतिनिर्माण र कार्यान्वयन हुँदै आएको छ । विकास निर्माणलाई तोकिएको समय, लागत र गुणस्तरमा सम्पन्नगर्न नगरप्रमुख, उपप्रमुख र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतलगायत आवश्यकताअनुसार अन्य कर्मचारीहरुबाट समेत अनुगमनको काम गर्ने गरिन्छ । कामको गुणस्तर कायमगर्न प्राविधिक कर्मचारीहरुलाई विशेष सचेत गराइएको छ भने अनुगमनका चरणमा समेत गुणस्तर माध्यान दिइएको छ । यसरी नगरपालिकाबाट प्रदान गरिने सबै किसिमका सेवाहरु सरल तथा प्रभावकारी ढंङ्गबाट प्रदानगर्न नगरपालिकाले आफ्ना सम्पूर्ण संयन्त्र परिचालन गरी कार्य सम्पादन गर्दै आएको छ ।

बजेट, नीति तथा कार्यक्रमको कार्यान्वयन गर्न के–कस्ता योजना बनाउनुभएको छ ?
जनताका प्रत्यक्ष सरोकार कार्यक्रम तथा योजनालाई नै नीति तथा कार्यक्रममार्फत सम्बोधनगर्ने गरेका छौं । आगामी आर्थिक वर्षबाट आवधिक योजनाका आधारमा जनताका सरोकारका योजनाहरुलाई विधिसम्मत् ढंगबाट अगाडि बढाउने गरी टुक्रे योजना अन्त्यका लागि योजनाबनाएका छौँ ।

शीतगंगालाई नमुनायोग्य नगर बनाउन विशेष कुनै कार्यक्रम ल्याउनुभएको छ ?
योजना निर्माणको चरणमा नै आफ्नो अधिकार सूचीको विषय माध्यान दिई उक्त सूचीमा उल्लेख भएबमोजिम आवधिक, वार्षिक, क्षेत्रगत योजनाहरु बनाउने गरिएको छ । साथै, संघ र प्रदेश सरकारको नीति, लक्ष्यतथा उद्देश्यसँग तादाम्यता कायम गर्दै वातावरण संरक्षण तथा जलवायु परिवर्तन, लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण, विपद् व्यवस्थापन, सुशासन आदि विषयहरुलाई समेत ध्यान दिँदै नगर गौरवका योजना र वडागत योजनाका रूपमा वर्गीकरण गरी नमुनाका रूपमानगर विकास गर्ने लक्ष्यका साथ अघि बढेको अवस्था छ ।

जनप्रतिनिधि विकास निर्माण, सेवाप्रवाह र सुशासन स्थापित गराउन कत्तिको संवेदनशील भएको पाउनुभएको छ ?
हालको नगर नेतृत्व विकास निर्माण लगायत समग्र नगर विकासको पक्षमा अत्यन्त सकारात्मक रहेको पाएको छु । उहाँहरु शिक्षित हुनुहुन्छ र नगरका शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, फोहोर व्यवस्थापनलगायत सबै किसिमका पूर्वाधार विकासमा गुणस्तरीयतासहितको विकासका कार्यमा रणनीतिक योजनासहित कार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै संवेदनशील भएर काम गरिरहनुभएको छ ।

जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको सम्बन्ध कस्तो हुनुपर्छ जस्तो लाग्छ ?
जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको सम्बन्ध परिपूरक र सुमधुर हुनुपर्दछ । हामीहरुको साझा लक्ष्य नगर विकासको हो । जनप्रतिनिधिहरुबाट ल्याइएका योजना, नीति तथा कार्यक्रमलाई नेपालको प्रचलित कानुनका आधारमा पूरा गर्ने दायित्व कर्मचारी वर्गको हो । यसर्थ यो विषयको गाम्भीर्यताअनुसार अगाडि बढ्दा दुवै पक्षबिचको सम्बन्धमा कुनै पनि किसिमको असमझदारी हुनेछैन र भएको पनि छैन ।

विकास निर्माणमा जनसहभागिता कस्तो पाउनुभएको छ ?
यहाँको विकास निर्माणमा जनसहभागिता राम्रो रहेको छ । बजेट तर्जुमाको चरणमा समेत नागरिकहरुसँग पर्याप्त छलफल र परामर्श हुने गरेको छ । नगर र वडाले आयोजनागर्ने यस्ता छलफलमा नागरिकको उल्लेख्य सहभागिता हुने गरेको छ । बजेट कार्यान्वयनको चरणमा समेत पर्याप्त जनसहभागिता हुने गरेको छ । थुप्रै कार्यहरु उपभोक्ता समितिमार्फत भएका छन् । जनतासँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित र उहाँहरुको मागमा आधारित योजनाहरु नगरसभाबाट स्वीकृत भएबमोजिम कार्यान्वयन हुने गरेका छन् ।

जनसहभागिता जुटाउन के–कस्ता कार्यक्रम ल्याउनुभएको छ ?
आगामी आर्थिक वर्षदेखि जनचाहनाबमोजिमका योजना तथा कार्यक्रमलाई अझै प्राथमिकता दिनेछौं । आवधिक योजनाले तय गरेको मार्गदर्शनबमोजिम वार्षिक बजेट बन्ने गरेको छ । बजेट तर्जुमाको चरणमा नागरिकका जायज माग र आवश्यकताअनुसार आयोजना र कार्यक्रम छनोट गर्न टोल र बस्तीबस्तीमा जनप्रनिधिहरु खटाई नागरिकलाई बजेट तर्जुमा प्रक्रियामा प्रत्यक्ष सहभागी गराउन जोड दिने गरिएको छ ।

शीतगंगामा बेरुजु र सार्वजनिक खरिदको अवस्था कस्तो छ ?
गत आवमा हाम्रो बेरुजु रकम धेरै थियो । अहिले बेरुजु घटेको छ । बेरुजु फस्र्यौटका लागि हामी सक्रिय रहेका छौँ । सार्वजनिक खरिदको कार्य हालको प्रचलित सार्वजनिक खरिद ऐन तथा नियमावलीको परिधिभित्र रहेर मात्र गर्ने गरिएको छ ।

शीतगंगा भौगोलिक हिसाबले पनि ठुलो छ, खासगरी नगरपालिकामा काम गर्दै जाँदा आएका समस्या के छन् ?
अन्य नगरपालिकामा जस्तै साझा समस्या यस नगरपालिकामा पनि छन् । त्यसबाहेक मूलतःभौगोलिक जटिलता, कर्मचारीको अभाव, प्राकृतिक स्रोतको अवैध चोरी निकासीलगायतका समस्या छन् । खास गरी स्रोतसाधनभनेको प्रायः सीमित नै हुन्छ । मागका आधारमा आपूर्ति पक्ष कम हुनु स्वाभाविक नै हो । जनप्रतिनिधि र जनताका असीमित चाहना सीमित स्रोत साधनबाट पूरा गर्न चुनौती छ । यस समस्याको समाधानका लागि आवधिक योजना तथा रणनीतिक योजनाबाट सम्बोधन गर्ने विचार गरिएको छ । जनसेवा प्रवाहका लागि सूचना प्रविधिको प्रयोगलाई महत्व दिई कार्यक्रम अगाडि बढाएका छौं ।

प्रदेश र केन्द्रीय निकायसँग अन्तरसम्बन्ध कस्तो बनाउनुभएको छ ?
स्थानीय, प्रदेश र संघसँगको अन्तरसम्बन्धतथा समन्वयको संयन्त्र कानुनद्वारा नै निर्धारण भएको छ । कानुनी र व्यावहारिक दुवै माध्यमबाट अन्तरतह समन्वय र अन्तरसम्बन्धको कार्य भइरहेको छ ।

प्रदेश र केन्द्रीय तहबाट के–कस्तो सहयोग र समन्वय पाउनुभएको छ ?
आवश्यकताअनुसार सहयोग र समन्वयको कार्य भएतापनि जुन तहमा हुनुपर्ने हो त्यो हुन सकेको छैन ।

शीतगंगाले भोग्नुपरेका मुख्य समस्या केके छन् ?
भौगोलिक हिसाबले नेपालको ठूलो नगरपालिका भएकोले सेवाप्रवाहको लागि भौलोगिक जटिलता चुनौतीको रुपमा रहेको छ । त्यसबाहेक काम गर्न कानुनी जटिलता, न्यून बजेट, कर्मचारीको अभाव, प्राकृतिको स्रोतको अवैध चोरी निकासी तथा चुहावट, आदि समस्या छन् ।

शीतगंगा नगरपालिकालाई देशभर चिनिने बनाउन विशेष कुनै योजना बनाउनुभएको छ ?
शीतगंगा नगरपालिकालाई नमुनाका रूपमाविकास गर्न नगर नेतृत्व क्रियाशील रहेको छ । यसकालागिनगरको आवधिक विकास योजनाका आधारमा वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा हुनेछन् । शिक्षाको जग दह्रो बनाउन सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तर सुधारका लागि विशेष कार्यक्रमको आवश्यकता छ । यसका लागि नगर शिक्षा योजना तर्जुमा अन्तिम चरणमा रहेको छ ।

पालिकाको स्रोत वृद्धि गर्न के–कस्ता पहल गरिरहनुभएको छ ?
शीतगंगा नगरपालिकाका आन्तरिक आम्दानीका स्रोत भनेको खोलानाला, कबाडी कर, भूमिकर, व्यवसाय कर आदि हुन् । यिनलाई आन्तरिक रुपमा सुधार गरी करको दायरा बढाएर राजस्वमा सुधार गर्ने गरी अगाडि बढेका छौं । यसका लागि नगरको राजश्व सुधार कार्ययोजनालाई थप वस्तुगत बनाई अडाडि बढ्नेछौं ।

शीतगंगामा कति बजेट अभाव हुन्छ ?
शीतगंगा नगरपालिकामा संघ र प्रदेशको विभिन्न शीर्षकमा छुट्टाइएको वित्तीय समुनिकरणको बजेट नआउँदा करिब ४ करोड बजेटको अभाव हुन्छ । त्यसबाहेक राजश्व बाँडफाँडतर्फ प्रक्षेपण गरिएको मध्ये करिब २ करोड बजेट कम हुने अनुमान गरेका छौं ।

अन्त्यमा विशेष केही भन्नु छ कि ?
स्थानीय तहको विकासका लागि सबैको व्यवहार र आचरणमा सुधार आवश्यक छ । कानुनी राज्यको अवधारणालाई आत्मसात गरी कर्मचारी,जनप्रतिनिधि र नागरिकको आचरण तथा व्यवहारमा सुधार आए विकासले गति लिन सक्छ । तर, एकले अर्कोलाई दोषारोपण मात्र गर्ने हो भने अपेक्षा गरेअनुसार सफलता हासिल हुन सक्दैन ।